Materiały cytowane podczas spektaklu

Hamlet od początku interesował nas nie jako postać do zagrania, ale pole, które przez wieki zostało wielokrotnie obsadzone, przepisane i przefiltrowane przez różne języki sceniczne i filmowe. To rola o szczególnym statusie - rozciągnięta w czasie, nasycona wykonaniami, funkcjonująca jako zjawisko kulturowe bardziej niż pojedyncza figura dramatyczna. Każde kolejne wcielenie natychmiast wchodzi w relację z poprzednimi. W tym sensie Hamlet jest rolą totalną - rozpisaną na wiele ciał i wiele mediów, istniejącą jako suma swoich powtórzeń i przesunięć. Tekst Szekspira funkcjonuje dziś jako jeden z elementów większego układu, który tworzą kolejne przedstawienia. Hamlet działa jak archiwum: zbiór gestów, intonacji, napięć i obrazów, które zostały zapisane, utrwalone i wielokrotnie przetworzone.

W „Very Very Hamlet” cytowane są konkretne wcielenia Hamleta - grane przez Astę Nielsen, Sarah Bernhardt, Laurence’a Olivier’a, Ethan’a Hawke’a, Andreę Giordanę, Larsa Eidingera. Każdy z tych Hamletów organizuje ciało i głos według własnej logiki, wpisanej w czas i medium, w którym powstał. Zestawienie ich w jednej przestrzeni prowadzi do zagęszczenia: różnice między nimi zaczynają pracować same i ujawniają, że postać składa się z powtarzalnych, historycznie zmiennych rozwiązań formalnych. Zastosowanie cytatu staje się w tym układzie podstawowym narzędziem pracy. Służy wejściu w istniejące archiwum i operowaniu jego elementami jako realnym tworzywem. Istotne napięcie powstaje pomiędzy tym, co zapisane, a tym, co aktualnie wykonywane. Hamlet zarejestrowany filmowo funkcjonuje jako ślad - zamknięty w obrazie, podporządkowany określonej technologii. Natomiast ciało aktora na scenie pozostaje zmienne, podatne na przesunięcia, zdolne do przeciążania i przekształcania przejętych form. To spotkanie kilku “oryginałów” w obrębie jednej adaptacji produkuje wyraźne tarcie między strategiami różnych konwencji, ujawnia ich odmienną dynamikę.

Zabieg cytatu działa w “Very Very Hamlet” jako narzędzie rozwarstwienia i jednocześnie intensyfikacji. Pozwala zobaczyć, z jakich elementów zbudowana jest figura Hamleta. Jednocześnie ujawnia historyczność tych rozwiązań - ich zmienność, zależność od kontekstu, podatność na przepisanie.

W tej perspektywie Hamlet funkcjonuje jako figura całkowicie nasycona — istniejąca w gęstej sieci odniesień, stylów i powtórzeń. Praca z cytatem organizuje spektakl jako działanie wewnątrz tego nagromadzenia. To praktyka operowania na śladach, w której historia przedstawień staje się punktem odniesienia a scena miejscem ich aktualizacji i konfrontacji.

Patrycja Kowańska